Tổng kim ngạch xuất khẩu tôm Việt Nam đạt 4,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm trước – mức cao nhất từ trước tới nay. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu nhiều nhất với 1,23 tỷ USD, tăng 61%; tiếp theo là các thị trường Mỹ 796 triệu USD, Nhật Bản 565 triệu USD, Hàn Quốc 360 triệu USD. VASEP nhận định, giá trị nhập khẩu tôm tại thị trường Trung Quốc tăng nhanh hơn khối lượng được xem là tín hiệu tích cực đối với các nhà xuất khẩu. Thị trường tỷ dân này đang mở rộng dư địa cho tôm Việt Nam.
Theo số liệu Hải quan Trung Quốc, tính đến hết tháng 10/2025, tổng giá trị nhập khẩu tôm của Trung Quốc đạt khoảng 4,3 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ, trong khi sản lượng chỉ nhích nhẹ 1%. Điều này cho thấy người tiêu dùng Trung Quốc sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm tôm, kéo theo giá bán bình quân tăng lên. 10 tháng đầu năm 2025, nhà cung cấp lớn nhất là Ecuador ghi nhận lượng tôm xuất sang Trung Quốc giảm nhẹ 1%, nhưng giá trị vẫn tăng 9%. Điều này cho thấy Ecuador ưu tiên các dòng sản phẩm có giá trị cao hơn, tôm cỡ lớn, hoặc duy trì mức giá tốt hơn dù lượng không tăng.
Ngoài Ecuador, các đối thủ mạnh như Ấn Độ và Thái Lan cũng ghi nhận mức tăng trưởng giá trị xuất khẩu tôm sang Trung Quốc lần lượt 16% và 14%. Đáng chú ý, mức tăng chủ yếu tập trung vào các tháng cuối kỳ (tháng 9, 10) – giai đoạn các nhà nhập khẩu Trung Quốc đẩy mạnh gom hàng phục vụ dịp lễ hội cuối năm và Tết Nguyên đán. Diễn biến này cho thấy cuộc cạnh tranh cung ứng tôm vào Trung Quốc ngày càng quyết liệt, không chỉ về giá mà còn về khả năng đáp ứng kịp thời các đợt cao điểm nhu cầu.
Thị trường số 1 của tôm sú Việt Nam
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, tôm Việt Nam sang thị trường Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục bứt phá. Tính đến ngày 15/11/2025, kim ngạch đạt khoảng 1,2 tỷ USD, tăng 60% so với cùng kỳ năm 2024; riêng thị trường Trung Quốc đại lục tăng 66%. Việt Nam nhờ đó củng cố vị thế trong nhóm nhà cung cấp tôm quan trọng tại thị trường này. Bên cạnh tôm hùm - mặt hàng chiếm tỷ tọng cao nhất trong cơ cấu sản phẩm tôm xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc, tôm sú Việt Nam tiếp tục giữ lợi thế rõ rệt tại Trung Quốc và Hồng Kông – thị trường số 1 của tôm sú Việt Nam. Đây là phân khúc tôm cao cấp, thường phục vụ kênh nhà hàng – khách sạn – dịch vụ ăn uống và các phân khúc tiêu dùng đòi hỏi chất lượng, kích cỡ đồng đều.
Xu hướng tăng giá trị nhập khẩu, trong khi sản lượng chỉ tăng rất nhẹ, cho thấy người tiêu dùng Trung Quốc sẵn sàng chi cho sản phẩm cao cấp hơn, chế biến tiện lợi hơn. Điều này mở ra dư địa cho các dòng sản phẩm tôm sú chất lượng cao, tôm chế biến sâu, tôm đóng gói mang thương hiệu Việt Nam. Để tận dụng tốt cơ hội tại thị trường Trung Quốc trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, doanh nghiệp nên ưu tiên đẩy mạnh các sản phẩm tôm sú đông lạnh chất lượng cao, chủ động kế hoạch sản xuất – thu mua – tồn kho hợp lý để đảm bảo nguồn cung tôm chân trắng ổn định cho thị trường này. Và cần cập nhật thường xuyên quy định, tiêu chuẩn mới; xây dựng hệ thống quản lý chất lượng, hồ sơ vùng nuôi, nhà máy chế biến đầy đủ để đảm bảo thông quan thuận lợi, giảm rủi ro phát sinh chi phí và chậm trễ đơn hàng.
Giá trị nhập khẩu tăng nhờ giá phục hồi
Thị trường nhập khẩu tôm của Trung Quốc trong 11 tháng đầu năm 2025 cho thấy xu hướng phục hồi rõ rệt về giá trị, dù tổng khối lượng gần như đi ngang so với cùng kỳ. Sau giai đoạn khởi đầu chậm chạp trong quý I, nhu cầu nhập khẩu đã dần bình thường hóa từ quý II và duy trì đà ổn định đến cuối năm 2025 phản ánh sự thích ứng thận trọng của các nhà nhập khẩu trước biến động giá toàn cầu.
Theo số liệu lũy kế 11 tháng đầu năm, Trung Quốc nhập khẩu 819.154 tấn tôm, giảm nhẹ 1% so với cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu đạt 4,34 tỷ USD, tăng 7%, cho thấy mức giá thu mua bình quân đã cải thiện đáng kể. Riêng tháng 11, khối lượng nhập khẩu đạt 76.396 tấn (giảm 3% so với cùng kỳ), nhưng giá trị vẫn tăng 2%, lên 428 triệu USD – tiếp tục củng cố xu hướng “lượng giảm, giá tăng”.
Xét theo nguồn cung, Ecuador tiếp tục giữ vị trí thống trị với hơn 600.000 tấn, chiếm khoảng 73% tổng lượng tôm nhập khẩu của Trung Quốc. Tuy nhiên, đà tăng từ quốc gia này đã chững lại trong nửa cuối năm 2025; riêng tháng 11 ghi nhận mức giảm 7%, cho thấy dấu hiệu điều chỉnh sau giai đoạn tăng trưởng nóng. Ngược lại, Ấn Độ ghi nhận sự phục hồi rõ nét từ quý II, đặc biệt bứt phá mạnh trong tháng 9 và 10, giúp tổng lượng xuất khẩu sang Trung Quốc trong 11 tháng chuyển sang tăng nhẹ 1%. Thái Lan là điểm sáng nổi bật với mức tăng trưởng 23% lũy kế, trong đó tháng 11 tăng vọt 62%, phản ánh nhu cầu gia tăng đối với các sản phẩm phân khúc chất lượng cao.
Ngoài ra, Argentina và Indonesia cũng ghi nhận tăng trưởng dương trong cả năm, dù diễn biến theo tháng khá biến động, cho thấy vai trò bổ sung mang tính thời điểm. Nhìn chung, thị trường Trung Quốc đang bước vào giai đoạn mua sắm thận trọng, tập trung kiểm soát chi phí trong bối cảnh giá tôm thế giới phục hồi. Việc giá trị nhập khẩu tăng nhanh hơn khối lượng được xem là tín hiệu tích cực đối với các nhà xuất khẩu tôm toàn cầu, đặc biệt về cải thiện biên lợi nhuận trong thời gian tới.
Nhập khẩu tôm của Trung Quốc năm 2025
Nhập khẩu tôm của Trung Quốc trong năm 2025 cho thấy xu hướng nghiêng sang nâng giá trị. Diễn biến này phản ánh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng – khi người mua sẵn sàng chi nhiều tiền hơn cho sản phẩm chất lượng cao, an toàn và dễ chế biến – đồng thời mở ra cơ hội đáng kể cho những quốc gia cung ứng có lợi thế về phân khúc cao cấp, trong đó có Việt Nam.
Năm 2025, Trung Quốc nhập khẩu tổng cộng 901.563 tấn tôm, giảm 2% so với năm trước đó, nhưng giá trị đạt 4,79 tỷ USD, tăng 5%. Mức chênh lệch giữa tăng trưởng giá trị và khối lượng cho thấy giá nhập khẩu bình quân đã tăng lên. Diễn biến theo tháng cũng thể hiện tính mùa vụ khá rõ. Lượng nhập khẩu tăng dần từ quý II, đạt đỉnh trong giai đoạn tháng 6–8, sau đó hạ nhiệt vào cuối năm. Tháng 12 chỉ đạt 82.409 tấn, giảm 9% so với cùng kỳ, góp phần kéo tổng khối lượng cả năm giảm nhẹ trong khi giá trị nhập khẩu vẫn duy trì đà tăng.
Nguồn cung tôm cho Trung Quốc tiếp tục tập trung vào một số quốc gia chủ chốt, trong đó Ecuador giữ vai trò chi phối. Năm 2025, Trung Quốc nhập từ Ecuador 651.866 tấn, giảm 3% so với năm trước nhưng vẫn chiếm hơn 70% tổng lượng nhập khẩu. Năm 2025, Ấn Độ nổi lên là nguồn tăng trưởng chính với 149.599 tấn, tăng 6%. Thái Lan đạt 27.739 tấn, tăng 19%, Argentina đạt 19.170 tấn, tăng 10%, còn Indonesia đạt 13.137 tấn, tăng mạnh 28%. Việc nhiều quốc gia gia tăng hiện diện cho thấy Trung Quốc đang chủ động đa dạng hóa nguồn cung thay vì phụ thuộc tuyệt đối vào Ecuador. Đây là khoảng trống đáng chú ý cho các nhà xuất khẩu có sản phẩm khác biệt, đặc biệt ở phân khúc chế biến và cao cấp.
Ưu tiên chất lượng và sản phẩm cao cấp
Cùng với sự cải thiện thu nhập và sự phát triển mạnh của kênh bán lẻ hiện đại, thương mại điện tử và chuỗi nhà hàng, người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và trải nghiệm ẩm thực. Nhu cầu không còn tập trung hoàn toàn vào tôm đông lạnh nguyên liệu giá rẻ mà chuyển sang các dòng tôm cao cấp, tôm sống, tôm cỡ lớn và sản phẩm chế biến sâu. Chính sự dịch chuyển này đã tạo lực đẩy quan trọng cho các dòng tôm giá trị cao của Việt Nam, đặc biệt là tôm hùm và tôm sú – những sản phẩm phù hợp với phân khúc nhà hàng, khách sạn và dịch vụ ăn uống.
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, năm 2025, xuất khẩu tôm Việt Nam sang Trung Quốc đạt 1,2 tỷ USD, tăng 61% so với năm 2024. Trung Quốc tiếp tục là thị trường nhập khẩu tôm lớn nhất của Việt Nam. Về cơ cấu sản phẩm xuất khẩu sang Trung Quốc năm 2025 cũng đáng chú ý: Xuất khẩu tôm chân trắng và tôm sú tăng lần lượt 6% và 5%. Trong khi, nhóm tôm loại khác (chủ yếu là tôm sống/tươi/đông lạnh) tăng hơn gấp đôi và chiếm trên 65% tổng kim ngạch.
Tôm hùm nổi lên là mặt hàng dẫn dắt. Kim ngạch xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc chiếm gần như toàn bộ xuất khẩu tôm hùm của Việt Nam ra thế giới. Bên cạnh đó, tôm sú tiếp tục giữ lợi thế rõ rệt trong phân khúc cao cấp, phục vụ các kênh nhà hàng và tiêu dùng chất lượng cao. Ecuador và Ấn Độ vẫn thống trị ở phân khúc tôm giá rẻ, nơi lợi thế quy mô và chi phí sản xuất giúp họ bán với mức giá cạnh tranh. Nếu tham gia cuộc đua giá thấp, doanh nghiệp Việt Nam khó có thể thắng thế. Ngược lại, lợi thế của Việt Nam nằm ở khả năng chế biến, sự linh hoạt sản phẩm và các dòng tôm cao cấp. Khi thị trường Trung Quốc đang dịch chuyển sang tiêu dùng chất lượng cao hơn, đây chính là phân khúc phù hợp để tôm Việt Nam củng cố vị thế.
Diễn biến nhập khẩu tôm của Trung Quốc năm 2025 cho thấy thị trường sẽ tiếp tục nhập khẩu lớn, nhưng theo hướng chọn lọc hơn. Khối lượng có thể không tăng mạnh, song giá trị và tiêu chuẩn sản phẩm sẽ ngày càng cao. Những nhà cung ứng đáp ứng tốt yêu cầu chất lượng, truy xuất và chế biến sâu sẽ có lợi thế rõ rệt.
Với đà tăng trưởng hiện nay và lợi thế về địa lý, logistics cũng như kinh nghiệm chế biến, tôm Việt Nam có cơ hội để mở rộng thị phần. Tuy nhiên, doanh nghiệp thủy sản Việt Nam cần tiếp tục nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh sản phẩm cao cấp và xây dựng quan hệ trực tiếp với hệ thống phân phối tại Trung Quốc vì lợi thế không nằm ở giá mà ở chất lượng sản phẩm.
Ngọc Thúy - FICen